Wat is RPA en wat heeft het met robotica te maken?

Veel mensen denken bij het woord 'robot' direct aan een metalen mensfiguur uit een sciencefictionfilm of een grote machine in een autofabriek. Hoewel dat een vorm van robotica is, bestaat er een andere, onzichtbare vorm van automatisering die tegenwoordig in bijna elk kantoor aanwezig is: Robotic Process Automation, oftewel RPA. In dit artikel leggen we uit wat RPA precies is en wat de relatie is met de traditionele robotica.

De basis: Wat is RPA precies?

Robotic Process Automation (RPA) is een technologie waarmee software-robots worden ingezet om menselijke handelingen in digitale systemen na te bootsen. In tegenstelling tot wat de naam doet vermoeden, gaat het hier niet om fysieke robots, maar om softwareprogramma's. Deze 'bots' kunnen taken overnemen die repetitief zijn, gebaseerd zijn op vaste regels en veel tijd kosten.

Stel je voor dat een medewerker elke ochtend handmatig gegevens uit een Excel-bestand kopieert en deze in een CRM-systeem plakt. Dit is een saai, foutgevoelig proces. Een RPA-bot kan precies dezelfde stappen volgen: het bestand openen, de juiste cellen selecteren, inloggen op de software en de data invoeren. De bot doet dit sneller, 24 uur per dag en zonder typefouten.

RPA richt zich specifiek op de gebruikersinterface (UI). Dit betekent dat de softwarebot interacteert met de computer zoals een mens dat doet. Hij klikt op knoppen, typt in tekstvelden en leest informatie van een scherm. Hierdoor is er vaak geen complexe integratie via API's nodig, wat de implementatie versnelt.

Wat heeft RPA te maken met robotica?

Om de vraag "Wat is RPA en wat heeft het met robotica te maken?" volledig te beantwoorden, moeten we kijken naar de definitie van robotica. Robotica is de brede wetenschap die zich bezighoudt met het ontwerp, de constructie en de bediening van robots. Traditioneel gezien gaat dit over fysieke machines die interactie hebben met de tastbare wereld.

De link tussen RPA en robotica is conceptueel. Beide vakgebieden streven naar hetzelfde doel: het automatiseren van taken om de efficiëntie te verhogen en menselijke inspanning te verminderen. Waar traditionele robotica zich richt op de fysieke arbeid (het verplaatsen van een doos in een magazijn), richt RPA zich op de digitale arbeid (het verplaatsen van een PDF-factuur naar een boekhoudpakket).

Je kunt RPA zien als de 'digitale tweeling' van de industriële robot. Beide volgen een set instructies om een taak uit te voeren. Het grote verschil is simpelweg de omgeving waarin ze opereren. De ene robot heeft armen en sensoren; de andere heeft algoritmes en scripts.

Fysieke robotica versus software-robotica

In de fysieke robotica is hardware de grootste uitdaging. Men moet nadenken over gewicht, wrijving, energieverbruik en veiligheid voor mensen in de buurt van de machine. Een robotarm in een fabriek moet exact weten waar een onderdeel ligt om het op te pakken.

Bij software-robotica (RPA) is de hardware irrelevant. De bot draait op een server of een pc. De uitdaging ligt hier bij de logica en de stabiliteit van de software. Als een website waar de bot mee werkt plotseling van lay-out verandert, kan de bot 'verdwalen' omdat de knop waar hij op moet klikken is verschoven.

De convergentie van beide werelden

Hoewel ze verschillend zijn, komen fysieke robotica en RPA steeds vaker samen. Denk aan een modern distributiecentrum. Een fysieke robot pakt een pakket van een plank. Zodra het pakket is gescand, triggert dit een RPA-bot die in de achtergrond de voorraadadministratie bijwerkt en een verzendbevestiging naar de klant mailt. Hier werken de fysieke en digitale robot hand in hand om een proces volledig te automatiseren.

De voordelen van RPA voor organisaties en consumenten

De inzet van RPA brengt aanzienlijke voordelen met zich mee, niet alleen voor de bedrijven die het gebruiken, maar indirect ook voor de consument. Wanneer processen sneller en foutlozer verlopen, merkt de eindgebruiker dit in de kwaliteit van de service.

Ten eerste zorgt RPA voor een enorme tijdwinst. Taken die voor een mens uren in beslag nemen, worden door een bot in seconden afgehandeld. Dit betekent dat klantvragen sneller beantwoord worden en bestellingen sneller worden verwerkt. Ten tweede wordt de foutmarge drastisch verlaagd. Een mens kan vermoeid raken of een cijfer over het hoofd zien; een bot doet dat niet.

Voor de werknemer betekent RPA dat het saaie, monotone werk verdwijnt. In plaats van data over te typen, kan een medewerker zich richten op complexere taken, zoals klantcontact, strategisch denken of creatieve probleemoplossing. Dit verhoogt vaak de werkvreugde.

Enkele concrete voorbeelden van taken die uitstekend geschikt zijn voor RPA:

  • Het automatisch verwerken van inkomende facturen en het matchen hiervan met bestellingen.
  • Het synchroniseren van klantgegevens tussen verschillende softwarepakketten die niet met elkaar communiceren.
  • Het genereren van wekelijkse rapportages door data uit diverse bronnen samen te voegen.
  • Het beheren van wachtwoordresets of eenvoudige accountwijzigingen in een gebruikersportaal.

Hoe werkt de implementatie van RPA?

Het implementeren van RPA begint niet bij de techniek, maar bij de analyse. Niet elk proces is namelijk geschikt voor automatisering. Een proces moet namelijk voldoen aan drie criteria: het moet repetitief zijn, het moet gebaseerd zijn op duidelijke regels (geen intuïtie) en het moet een hoog volume hebben.

Zodra een proces is geïdentificeerd, wordt de 'workflow' uitgetekend. Dit is een stappenplan waarin precies staat wat de bot moet doen. Bijvoorbeeld: 1. Open e-mail, 2. Download bijlage, 3. Lees bedrag uit PDF, 4. Voer bedrag in boekhouding.

Er zijn verschillende manieren om deze bots te bouwen. Tegenwoordig is er veel 'low-code' software beschikbaar. Dit betekent dat mensen die geen programmeur zijn, met behulp van een visuele interface (zoals het slepen van blokjes) een bot kunnen configureren. Dit maakt automatisering toegankelijk voor een veel bredere groep mensen binnen een organisatie.

Veelgestelde vragen

Neemt RPA mijn baan over?

RPA vervangt geen volledige banen, maar vervangt specifieke taken binnen een baan. Het neemt het repetitieve, saaie werk over, waardoor er meer ruimte ontstaat voor menselijke vaardigheden zoals empathie, creativiteit en kritisch denken.

Is RPA hetzelfde als kunstmatige intelligentie (AI)?

Nee, RPA is in de basis 'domme' automatisering die strikt regels volgt. AI kan echter patronen herkennen en zelfstandig beslissingen nemen. Wanneer RPA wordt gecombineerd met AI, spreken we van Intelligent Automation.

Is RPA duur om te implementeren voor kleine bedrijven?

Nee, door de opkomst van cloud-oplossingen en low-code platforms is RPA toegankelijk geworden voor diverse bedrijfsgroottes. De investering verdient zich vaak snel terug door de bespaarde uren aan handmatig werk.

Kan een RPA-bot fouten maken?

Een bot maakt geen typefouten, maar hij kan wel de verkeerde actie uitvoeren als de instructies onjuist zijn of als de software waarin hij werkt verandert. De kwaliteit van de output hangt af van de kwaliteit van de regels.

Welke software wordt het meest gebruikt voor RPA?

Er zijn diverse grote spelers op de markt, zoals UiPath, Blue Prism en Automation Anywhere. Daarnaast bieden grote softwareleveranciers zoals Microsoft hun eigen RPA-tools aan binnen hun bestaande zakelijke ecosystemen.